Podstawowe pozycje stóp w szkockich tańcach highland

Kontynuując moje felietony o tańcach Highland chciałbym tu opisać podstawowe pozycje stóp używane w tych tańcach, jako wstęp do nauki dalszych elementów. Stosowany powszechnie opis i nazewnictwo pozycji opiera się na systemie opracowanym przez francuskiego mistrza tańca Rameau w 1725 roku.

Odnośnie podstawowych zasad : w tańcach Highland ciężar ciała prawie zawsze spoczywa na jednej stopie, nazywanej stopą wspierającą (ang. supporting), podczas gdy druga wykonuje wszystkie ewolucje i stąd nazywa się ją stopą działającą (ang. working). Stopy są zwrócone na zewnątrz, o co najmniej 45^o w bok (skręt z biodra, tak że kolano ma znajdować się nad stopą), a w niektórych przypadkach (pozycja 2, 3 i 5) stopa działająca ma być obrócona aż o 90^o !!! Wymaga to oczywiście pewnej porcji ćwiczeń rozciągających i należy traktować raczej jako ideał do którego należy dążyć.

Tańczy się niemal zawsze "na palcach" (czasem tylko opierając stopę na pięcie lub bardzo, bardzo rzadko kładąc ją płasko), z tym że rozróżniane są niejako trzy wysokości:

1. on a ball of the foot - czyli na przedniej części stopy. Tak położona jest zawsze stopa wspierająca, niosąca ciężar ciała.
2. on a halfpoint - czyli opierając na podłodze tylko dwa lub trzy palce stopy - bez ciężaru ciała (stopa działająca) lub opierając go tylko na moment.
3. on a point - czyli dotykając podłogi tylko końcem dużego palca stopy (tak kładziona jest tylko stopa działająca)

Wyróżnia się pozycje zamknięte, a więc takie w których stopy stykają się ze soba, oraz otwarte, w których brak jest tego kontaktu. Mówi się też o pozycjach uniesionych (aerial - są to warianty pozycji 2, 3, 4P i 4) w których stopa działająca jest uniesiona ponad podłogę. Normalny poziom uniesienia to mniej więcej połowa wysokości łydki, wysoki - na równi z kolanem, niski - na wysokości kostki.

Tyle tytułem wstępu. Mam nadzieję że nikogo to nie przeraziło. Naprawdę, po odrobinie ćwiczeń (no, trwających z kilka tygodni...) rozróżnianie i przyjmowanie odpowiednich pozycji stóp z wszystkimi ich modyfikacjami nie stanowi większego problemu i jest wykonywane odruchowo.

Pozycje zamknięte:

Pozycja 1 - stopy stykają się piętami, ciężar ciała (zaciemnienie na rysunku) spoczywa równomiernie na obu stopach. Może być ona płaska (całe stopy na podłodze) lub "on a ball" ("na palcach" - lub precyzyjniej na przedniej części stóp). Pozycja przyjmowana głównie przy rozpoczęciu i zakończeniu tańca.

Pozycja 3 - jedna z najczęstszych. Ciężar ciała spoczywa na jednej stopie, w tym przypadku lewej (LS). Prawa (PS), działająca, będąca właśnie w pozycji trzeciej, znajduje się na wysokości podbicia stopy wspierającej. Na rysunku jest ona przedstawiona w skrócie perspektywicznym, ponieważ najczęściej jest ona oparta na halfpoint lub point, a także skręcona o 90^o.

Wyróżnia się też pozycję 3 skrzyżowaną 3S (crossed), z nogami skrzyżzowanymi i stopą działającą umieszczoną koło zewnętrznej krawędzi stopy wspierającej, oraz tylną 3T (rear), w której palce stopy działającej kładzie się przy pięcie stopy wspierającej.

Bardzo ważna jest pozycja 3 uniesiona z przodu lub tyłu (3rd aerial - front or rear). Stopa działająca jest wówczas przyciśnięta do przodu lub tyłu łydki, wzdłuż niej, z pietą znajdującą się tuż poniżej kolana. Noga działająca jest wówczas cała mocno (o 90^o) odchylona w bok.

W pozycji 5 stopa działająca jest oparta na wysokości palców stopy wspierającej.

Pozycje otwarte:

Pozycja 2 - stopą wspierającą jest LS. PS jest odstawiona w bok pod katem 90^o, znajdując się w jednej linii z piętą stopy wspierającej. Cała noga jest wyprostowana. Odległość odstawienia to około półtorej długosci stopy.

Pozycja 4 - stopa działajaca jest odstawiona w przód na odleglość mniej więcej jak wyżej, skręcona o 45^o. Noga wyprostowana. Pięta znajduje się tuż obok kierunku na piętę stopy wspierającej.

Pozycja 4P - pośrednia (4th intermediate). Noga działająca jest odstawiona w skos, pod kątem 45^o (pomiędzy pozycją 4 a pozycją 2). Odmianą jest pozycja 4T - pośrednia tylna (4th rear intermediate), w której stopa i noga działająca jest odstawiona ukośnie w tył.

Pozycja 4/5 (4th opposite 5th). Jest to pozycja używana tylko w Sword Dance. Jest ona jakby dalszym odstawieniem w przód stopy z pozycji 5, z tym że palce stopy działającej są umieszczone na wysokości pięty stopy wspierającej. Jest ona niestety skręcona znów prawie pod kątem prostym, z lekkim ugięciem nogi w kolanie.

Być może wszystko to prezentuje się bardzo skomplikowanie, lecz naprawdę odrobina wprawy i nie stanowi już problemu.

Jako ćwiczenie proponuję dość znany krok "Highland Schottische", używany w szkockich tańcach Country i Highland.

Całą sekwencję powtórzyć. Krok ten jest tańczony w rytmie strathspey'a.