Krótka historia irlandzkich tańców solowych

"Step dancing" czyli taniec solowy jest czymś specyficznym dla kultury Irlandii, łączy w sobie artyzm, grację i fizyczne umiejętności. Podążał za irlandzkimi osadnikami wszędzie tam dokąd docierali - zwłaszcza w Ameryce Północnej, Australii, Nowej Zelandii, Bretanii, Francji, Singapurze i Afryce. Niniejsza krótka historia ma na celu pogłębienie Twojego zainteresowania kulturalnym aspektem tańców irlandzkich oraz czerpania z nich jeszcze większej radości. Twój udział w tworzeniu tego tekstu jest wysoce pożądany

Prawdopodobnie historia ta powinna zaczynać się w czasach Celtów, zwanych także Galami [słowo "Celt" pochodzi od greckiego "keltoi", natomiast słowo "Gal" ma pochodzenie łacińskie]. Celtowie rozprzestrzenili się po całej Zachodniej Europie a szczególnie we Francji, w Północnej Hiszpanii oraz na Wyspach Brytyjskich. [Celtyckie osadnictwo miało także miejsce na ziemiach Europy Wschodniej. Jedno z plemion - Bojowie - zamieszkiwało tereny dzisiejszych Czech i Moraw, pewne ślady można spotkać także w Polsce.] Do Irlandii Celtowie dotarli w III w. p.n.e. Mówili oni wspólnym językiem (Gaelic) i zwykle tworzyli niewielkie królestwa (np. w Irlandii było około 150 takich państewek). Rzymianie i Germanie stopniowo podbijali celtyckie królestwa w Europie. Wyjątkiem stała się Irlandia, gdzie kulturze Galów udało się przetrwać. Druidzi byli [wśród Celtów] zarówno kapłanami jak i "wiedzącymi". To właśnie ich szeroka wiedza pozwoliła tej kulturze trwać. W V w. n.e. Święty Patryk wprowadził do Irlandii chrześcijaństwo głównego nurtu.

Pomimo, że niewiele wiadomo na temat tańca w tamtym okresie, to jednak ówczesna sztuka przetrwała i wywarła znaczący wpływ na współczesne stroje irlandzkich tancerzy. Najbardziej imponujące dzieła chrześcijańsko-celtyckie powstały pod koniec VII w. n.e. oraz na początku VIII w. n.e. zarówno w samej Irlandii jak i w irlandzkich misjach w Europie. Manuskrypty poszczególnych ksiąg Biblii były iluminowane i dekorowane wspaniałymi detalami. {Manuscripts of books of the Bible were embellished, or "illuminated," with decorative borders and lettering of astonishing intricacy and inventiveness. Complex, twining geometric designs predominated.}. Arcydziełem tego okresu jest "Book of Kells", ewangeliarz z klasztoru w Kells, który powstał w połowie VIII w. n.e. i jest niedoścignionym przykładem iluminacji. Ówczesna sztuka obfitowała także w wielkie kamienne krzyże i inne rzeźbione przedmioty kultu religijnego (np. Kielich z Armagh - początek VIII w. n.e.)

Najazdy Wikingów zniszczyły większość ksiąg z tamtych czasów i dlatego właściwie nie ma żadnych pisanych źródeł czy opisów tańców. Jednakże pewnym jest, iż jednym z aspektów wyrafinowanej kultury celtyckiej była muzyka i taniec. Ciekawą sprawą jest, iż Wiking Eryk Rudy zabrał ze sobą w podróż, podczas której odkrył Amerykę Północną, dwóch Irlandczyków - przez co stali się pierwszymi zdobywcami Nowego Świata. Jednak nie ma żadnej wzmianki o jakimkolwiek tańcu w okazji odkrycia! Najazdy Wikingów na Irlandię zakończyły się w 1014 roku po zwycięstwie Irlandzkiego króla Briana Boru pod Clontarf.

Od tamtego czasu datują się tzw. "feisianna". Było to wtedy połączenie targów, wieców politycznych, wydarzenie kulturalne z muzyką, sportem, opowiadaniami i rzemiosłem. Przez wieki aspekt kulturalny zaczął dominować. Takie festyny mają miejsce do dzisiaj. Podczas gdy polityka odeszła, wciąż trwa muzyka, tańce oraz rzemiosło i handel. [słowo "feisianna" (l.p. "feis") oznacza zawody, turniej]

Tradycje celtyckie w Irlandii zaczęły szybko zanikać w XII w. n.e. Wzrastające wpływy zagraniczne osłabiały sztukę tradycyjną. W 1170 roku miał miejsce podbój Anglo-Normański. Jednakże na przestrzeni następnych dwustu lat najeźdźcy zasymilowali się z tradycyjną kulturą irlandzką. Żeby przeciwdziałać asymilacji Anglo-Irlandzki Parlament uchwalił w 1366 "Statut z Kilkenny", który przewidywał ekskomunikę i inne ciężkie kary dla tych, którzy przyswajali sobie zwyczaje lub sprzymierzali się z rodowitymi Irlandczykami. Aż 128 lat zajęło wprowadzenie Statutu w życie.

Historia zanotowała różnorodne tańce wykonywane przez Irlandczyków w połowie XVI w. n.e. Należały do nich "Rinnce Fada" (Długi Taniec) gdzie dwa rzędy tancerzy stały naprzeciw siebie, "Irish Hey" (Irlandzkie Hej) - prawdopodobnie tańczone w okręgu, jig - prawdopodobnie jako taniec grupowy, "Trenchmores" - opisywany jako taniec ludowy dla wielu osób w swobodnej formie, oraz tańce z mieczami (sword dances). Nie jest jasne któe tańce wpływały na które spośród irlandzkich, angielskich i francuskich, ale dla tańców irlandzkich charakterystyczny był krok boczne (side step, seven step) oraz szybsze tempo. Angielskie wykorzenianie irlandzkiej kultury trwało nadal, uwidaczniając się w zakazie gry na dudach irlandzkich i aresztowaniach dudziarzy. Z drugiej jednak strony królowa Elżbieta I szczególnie cieszyła się z irlandzkiej muzyki i tańców.

Walka sił pomiędzy Irlandczykami a Anglikami trwała nadal w XVII w. Kodeks Karny uchwalony pod koniec XVI w. zgniótł irlandzki przemysł i handel. Prawo zabroniło także edukacji dzieci katolickich prowadząc do powstania podziemnego szkolnictwa (tzw. pokątne szkoły). Tradycyjna kultura irlandzka była praktykowana w pewnym stopniu utajnienia. Ten okres surowych represji trwał ponad sto lat. Wyjaśnia to, że początkowo nauczanie irlandzkich tańców solowych odbywało się w tajemnicy. Tańce ludowe istniały nadal, źródła z tamtego okresu podają, że w niedziele "na każdym polu grano na skrzypcach i dziewczęta tańczyły aż były całe w pianie" oraz, że "młodzież tańczy aż krowy wrócą do domu". Tańce miały miejsce przez XVII w., często podczas świąt, ślubów, chrzcin i czuwania przy zwłokach [czuwanie przy zwłokach jest popularnym zwyczajem na Wyspach, u nas raczej nie znanym]. Jednak Kościół potępiał często tańce: "w tańcu widoczne są szał i nieszczęście"

Większy wpływ na taniec i kulturę irlandzką miało nastanie epoki Mistrzów Tańca (Dance Masters) około 1750 roku, rozpoczynając tradycję, która - z czym można polemizować - trwa aż po dzień dzisiejszy. Mistrz tańca podróżował po danycm hrabstwie zatrzymując się na około sześć tygodni w danej wiosce u rodziny, która czuła się zaszczycona mogąc go gościć. Mistrzowie uczyli tańca w kuchniach, w obejściach, na rozstajach dróg lub w podziemnych szkołach. Uczniowie najpierw poznawali jig-a i reel-a. Czasem nauczyciel musiał przewiązać sznur wokół jednej z nóg ucznia aby ten mógł rozróżnić nogę lewą od prawej. Oprócz tańca mistrzowie prawdopodobnie uczyli także fechtunku i dobrych manier. Niektórzy mistrzowie byli fachowcami także w innych dziedzinach. Ich umiejętności były przy okazji wykorzystywane na wsiach, stanowiąc doskonałe wytłumaczenie ciągłych podróży. Posiadanie wyróżniającego się Mistrza Tańca związanego z daną miejscowością było powodem do dumy i chwały dla jej społeczności.

Każdy mistrz tańca miał własny repertuar kroków oraz tworzył nowe (osiem taktów muzyki określa się jako krok (ang. step), stąd pojawia się określenie "step dancing"). Czasem mistrzowie uczestniczyli w zawodach tańca podczas feisianna, zwycięzcą zostawał przy tym nie ten, który najlepiej wykonywał kroki, ale ten, który znał ich najwięcej. Przegrany w takich zawodach przypuszczalnie musiał "oddać" jedną z miejscowości na swoim terytorium zwycięzcy. Ludzie ci byli także twórcami tańców setowych i ceili (ang. set dances, ceili dances). Dokładnie chronili oni swą sztukę tworzenia kroków. Mistrzowie tańca stworzyli pierwsze szkoły tańca, najlepsze z nich powstały w hrabstwach Kerry, Cork i Limerick. Jeden z mistrzów określał się jako "sztuczny rytmiczny piechur" oraz "instruktor młodzieży w sztuce Terpsychory". Mieszkańcy odwiedzanych miejscowości płacili mistrzom pod koniec trzeciego tygodnia nauczania w tzw. "noc korzyści". Natomiast towarzyszącemu muzykowi płacili tydzień później. Czasami mistrz tańca był jednocześnie tancerzem i muzykiem! Najwyraźniej poziom wynagrodzenia mistrzów tańca był relatywnie wysoki jak na ówczesną Irlandię i zawierał dodatkowo nocleg i wyżywienie.

W tym czasie represje wobec katolików wciąż trwały, jednak ci znaleźli sposoby aby ich unikać. Jedna historia opowiada o tym, jak katolicy wystawiali dziecko na czatach podczas tajnych mszy lub spotkań odbywających się w piwnicach pubów. Gdy zbliżali się angielscy żołnierze dziecko tańczyło konkretny rytm aby ostrzec zebranych na dole.

W wieku XIX były popularne tzw. Tańce o ciasto (ang. cake dance). Ciasto było umieszczane na stole pośrodku pola jako nagroda dla najlepszego tancerza. Zwycięzca oczywiście zdobywał ciasto. Próby podejmowane przez kler i mające na celu wyniszczenie tańca były częste ale zwykle nieskuteczne.

Ten okres zaczyna się w 1893 roku kiedy powstała Liga Celtycka (irl. Conradh na Gaeilge, ang. Gaeilic League). Organizacja ta wspomagała odrodzenie irlandzkiej kultury, kultury, którą Anglicy próbowali wykrzewić przez wieki. W 1929 powstała Komisja Tańca Irlandzkiego (irl. An Coimisiun le Rinci' Gaelacha, ang. Irish Dancing Commission) aby ustanowić zasady dotyczące nauki, oceniania i zawodów. Do dziś tym się zajmuje. Przed rokiem 1929 istniało wiele lokalnych odmian tańców, muzyki, strojów i zasad zawodów. Częścią wpływu działalności Komisji było ujednolicenie zawodów.

Poprzez wiek XX irlandzki taniec ewoluował pod względem miejsca wykonywania, strojów i techniki tańca. Na przykład w epoce mistrzów tańca sceny były o wiele mniejsze, tańczono często na stołach, połówkach drzwi lub rozstajach dróg (w pewnym dawnym wierszu poeta nazywa taniec "drobieniem na darni" (ang. "tripping the sod")). Do testów zdolności tanecznych należało tańczenie na denku beczki lub namydlonym stole! Wraz z powiększaniem się scen, sam taniec zmieniał się przynajmniej na dwa sposoby. Poruszanie się tancerza po scenie zwiększyło się znacząco [obecnie tancerz musi używać sceny (ang. use the stage) a sędziowie odejmują punkty za niewykorzystywanie sceny], stały się także możliwe kroki wymagające więcej miejsca np. skoki lotne (ang. flying jumps). Zmieniło się także miejsce rozgrywania zawodów tańca; ze stodół czy obejść farm gdzie płaskie platformy były (i wciąż są) używane jako sceny do sal w hotelach, szkołach czy jarmarkach. (Jarmarki są szczególnie ważne ze względu na kontekst historyczny; były to miejsca gdzie starożytne feisianna miały miejsce)

Taniec irlandzki ewoluował poprzez wiek XX także na inne sposoby. Dziś naukę tańca rozpoczyna się w młodszym wieku. Zmieniło się także to, kto uczy się tańców - najpierw byli to głownie chłopcy, obecnie głównie dziewczęta (przełom nastąpił około roku 1930). Przed rokiem 1920 dziewczęta tańczące solo na zawodach były rzadkością. Zmieniły się także style tańca: np. ramiona i ręce są obecnie trzymane sztywno wzdłuż ciała podczas tańca. Wcześniej były bardziej rozluźnione, czasem trzymane nawet na biodrach. Zmiana ta wydaje się być zasługą księży, którzy doprowadzili do zarzucenia ruchu rąk; niektórzy twierdzili, że sztywno trzymane ramiona są mniej prowokujące; inni byli zdania, iż Kościół próbował zwiększyć samokontrolę tancerzy. Ruchy rąk wciąż występują w irlandzkich tańcach grupowych (ang. figure dancing)

Strój irlandzkiego tancerza zmienił się w olbrzymim stopniu począwszy od tradycyjnego ubioru. W XIX w. mistrzowie tańca nosili kapelusze, fraki, spodnie do kolan (bryczesy), białe pończochy oraz czarne buty ze srebrnymi sprzączkami prawdopodobnie zbliżone do współczesnych twardych butów (ang. hard shoes). Angielskie sformułowanie "cover the buckle" (przykryć/przyćmić sprzączkami) oznacza tak szybkie poruszanie stopami w tańcu, że blask sprzączek przykrywał/przyćmiewał całe otoczenie. Po roku 1893 podczas ożywienia irlandzkiej kultury rozpoczęła się pogoń w poszukiwaniu tradycyjnego irlandzkiego stroju. Wtedy to dudziarze zaadaptowali kilt, który irlandzcy tancerze przejęli dopiero pomiędzy 1910 a 1930 rokiem. Ironia tego faktu polega na tym, iż istnieje niewiele dowodów na powstanie kiltu w Irlandii. Jednakże kilt jest niewątpliwie celtycki. Dzisiaj męscy tancerze noszą zarówno kilty jak i spodnie.

Na początku XIX wieku tancerki używały zwykłych "chłopskich" lub być może najlepszych "niedzielnych" sukienek. Były one często dekorowane tasiemkami uformowanymi na kształt kwiatów lub krzyży. Po roku 1893 typowy strój tancerki składał się z płaszcza z kapturem nałożonym na białą suknię z szarfą. Zamiast płaszcza mógł występować szal. Przed rokiem 1930 porzucono płaszcz a szal zmienił się w dzisiejszy szal-szarfę noszony na plecach. Ten szal związany jest z tradycyjnym irlandzkim "brath", który był prostokątny i przymocowany do reszty stroju przy pomocy broszek lub szpilek. Do roku 1980 często noszono sznurek przewiązany w talii, zwisający do kolan, zakończony chwostem (kutasem). Tancerki mogły także nosić mały płaszcz lub kamizelkę (ang. vest).

Kolory wczesnych strojów to przede wszystkim zieleń, biel i szafranowy. Unikano czerwieni ze względu na skojarzenia z Anglikami. Jednakże ze względu na dużą dostępność czerwonego barwnika w starożytnej Irlandii, czerwony także należy zaliczyć do kolorów tradycyjnych. Ostatnio wszystkie kolory weszły do użytku. Stroje męskich tancerzy są bardziej stonowane niż stroje tancerek.

Na początku XX w. ilość haftów na strojach irlandzkich tancerzy była minimalna. Jednakże z czasem haftów przybywało, stawały się także coraz bardziej skomplikowane. Wzory były pierwotnie tradycyjnego pochodzenia irlandzkiego, wzięte z "Book of Kells", kamiennych krzyży celtyckich czy zdobionych kościelnych kielichów. Przeplatające się linie ciągłe we wzorach na strojach symbolizują nieprzerwane następstwo życia i wieczność rodzaju ludzkiego. Artyści wprowadzają obecnie współczesne interpretacje i wzory. Inną relatywnie współczesną innowacją jest użycie srebrnych i złotych nici w haftach. Co ciekawsze istnieje doskonałe usprawiedliwienie tego faktu: stroje kobiet w przednormandzkiej Irlandii były haftowane także srebrnymi i złotymi nićmi.

Wczesne opisy tancerzy mówią, iż tańczyli oni boso. Buty miękkie (ang. soft shoes) wprowadzono około 1924 roku dla dziewcząt tańczących reel'e, jig'i i slip-jig'i. Na pewien czas chłopcy zaadaptowali je także, jednak zarzucili używanie ich przed rokiem 1970. Także twarde buty zmieniały swój styl i technologie produkcji. Tancerze zaczęli używać twardych butów z czubkami z włókna szklanego i wydrążonymi obcasami. Te zmiany materiałów pozwoliły tancerzom wydawać głośniejsze stuki podczas tańca. Zmieniły się przez to akcenty i treść wielu tańców (wcześniej zamiast włókna szklanego używano gwoździ lub monet). Bąbelkowe obcasy (ang. bubble heels) zastały wynalezione około 1985 roku aby jeszcze wzmocnić stuk; używanie ich nie jest jednak dozwolone podczas feisianna (zawodów). Reguły zawodów wymagają także aby tancerze używali "autentycznych celtyckich strojów" ale współczesne stroje tancerzy nie były używane w Celtyckiej Irlandii.

[...]

Cztery rodzaje irlandzkiej muzyki i związanych z nią tańców to: jig, reel, hornpipe oraz tańce setowe (najczęściej polki) (ang. set dances). Potrzebnych będzie tu kilka podstawowych definicji muzycznych. Rytm (metrum) melodii podany jest zawsze na początku. Na przykład jig jest w metrum 6/8. Druga cyfra oznacza podstawową jednostkę taktu (4 oznacza ćwiartki, 8 - ósemki etc.). Pierwsza cyfra natomiast oznacza liczbę uderzeń (ang. beats) na takt. Tempo muzyki wyznacza prędkość uderzeń - przy szybkim tempie poszczególne uderzenia występują szybko. Hornpipe może mieć szybkie bądź wolne tempo. Początkujący tancerze biorący udział w feisianna (zawodach) mogą być pytani czy chcą szybką czy wolną muzykę co często wprowadza ich w zakłopotanie. (Richens Academy [szkoła, w której uczy autorka tekstu] uczy szybkiego hornpipe'a dla zaawansowanych początkujących. Kroki są proste więc mogą oni tańczyć w szybszym tempie). Metronomy obecnie precyzyjnie wyznaczają tempo; dlatego można spotkać się z sytuacją, gdy tancerze proszą o konkretne tempo podczas wykonywania tzw. solowych tańców setowych (ang. set step dances) (np. Planxty Drury w tempie 68). Wolniejsze tempo umożliwia tancerzom zmieszczenie większej ilości ruchów w konkretnym tańcu. W okresie mistrzów tańca niektórzy z nich odmawiali udziału w zawodach, gdy muzycy nalegali by grać melodię w zbyt szybkim tempie.

Tak jak stroje tancerzy tak i same tańce zmieniają się poprzez rozwój i powstawanie nowych kroków. Przykładami ostatnich innowacji są pozycje na motyla i na palcach (ang. butterfly and toe stands). Takie innowacje często są kontrowersyjne ze względu na to, iż pozostają w konflikcie z utrzymywaniem autentycznego lub tradycyjnego aspektu tańca solowego (ang. step dancing). Jednak doświadczeni tańcerze wciąż tworzą innowacje przełamujące granice dotychczasowych możliwości.

Anegdota o metronomach: często powtarza się dowcip o tym, jak to w dawnych czasach gdy proszono muzyków by grali szybciej, ci grali głośniej, a gdy proszono by grali wolniej, ci grali ciszej - nigdy przy tym nie zmieniając tempa. Z nastaniem przenośnych elektronicznych metronomów, tanczerze łatwo mogą upewnić się, iż tempo jest właściwe. Jednak plotki mówią, że muzycy znaleźli i na to rozwiązanie: sekretnie wyłączają metronomy a w zamian przez mikrofon puszczają własny "tykający" dźwięk dodając od czasu do czasu stosowne "ping!" dla lepszego efektu.

Początki reel'a sięgają 1750 roku. Powstał on w Szkocji a irlandzcy mistrzowie tańca sprowadzili do na Szmaragdową Wyspę i w pełni rozwinęli. Muzyka jest w metrum 4/4 (RAZ-dwa-trzy-cztery). Zwykle tańczony jest w relatywnie szybkim tempie; zarówno przez mężczyzn jak i kobiety. Dla kobiet jest to szybki, lekki taniec w miękkich butach umożliwiający mnóstwo wyskoków ale wymagający energicznego występu ze strony tancerki. Mężczyźni często tańczą reel'a w twardych butach [ale zwykle w miękkich].

Często na feisianna (zawodach) pojawia się konkurs treble reel'a. Tu, tancerze ustawieni w pojedynczy rząd mają dwie szanse by pokazać swoje najlepsze osiągnięcia w zawodach łączących chłopców i dziewczęta z różnych grup wiekowych. Zwykle publiczność jest niesamowicie entuzjastyczna doceniając takie ekscytujące występy.

Hornpipe powstał około 1760 roku z angielskich przedstawień. Początkowo był tańczony wyłącznie przez mężczyzn (w twardych butach), jednak obecnie współzawodniczą zarówno mężczyźni jak i kobiety. Pierwszy raz bezwstydnie wykonały hornpipe'a w męskim stylu tancerki z Cork. Hornpipe jest w metrum 4/4, przypomina wolnego reel'a ale posiada akcenty na pierwszym i trzecim uderzeniu taktu (RAZ-dwa-TRZY-cztery). Wyróżniającą cechą jest częste używanie przez tancerzy kroku "rock" czyli kołysania na boki nogami skrzyżowanymi w kostkach.

Solowy taniec setowy wykonywany jest to pewnej konkretnej melodii, która nie zmienia się (przynajmniej przez wiek XX). Zarówno mężczyźni jak i kobiety tańcząw twardych butach (ang. hard shoes). Ponieważ melodia jest zawsze taka sama i tancerz ją zna, sędziowie oczekują znacznie lepszej jej interpretacji (w zawodach ["zwykłych"] solowych tańców: jig'a, reel'a czy hornpipe'a, melodia zmienia się zależnie od grającego ją muzyka). Solowe tańce setowe mogą być w tempie jig'a lub hornpipe'a. W jednym przypadku: "Is the Big Man Within?" rytm (metrum) zmienia się [nawet] w środku melodii. Normalne jig'i i hornpipe'y mają określoną strukturę ilości taktów w melodii, natomiast w setach jest różnie. Sety składają się z dwóch części, pierwsza to "lead around" (8 do 16 taktów), druga to set [właściwy] (12 do 16 taktów). Niektóre melodię mają już ponad 250 lat, jednak większość posiada znacznie krótszą historię, rozpoczynającą się w epoce Mistrzów Tańca. Niektóre mają nawet swoje słowa.

Solowe tańce setowe tańczone na zawodach pochodzą z zaaprobowanej listy tańców. Część z nich to "planxties" jak "Planxty Drury" lub "Planxty Davis". Te melodie mają ponad 200 lat, wiele z nich jest autorstwa ślepego harfisty, Turlough'a O'Carolan'a (1670-1738). Komponował on muzykę by uczcić {to honour a hospitable friend, the friend's name listed last (e.g. Drury or Davis)}. Słowo "planxty" prawdopodobnie oznacza "dobre zdrowie". Inna grupa tych tańców związana jest z Napoleonem ("Downfall of Paris", "Bonaparte's Retreat", "Madame Bonaparte").

[...]

Innym rodzajem tańców mających w nazwie słowo "set" są grupowe tańce setowe (ang. set dances). Tańczone są w parach, najczęściej do melodii polki, reel'a, hornpipe'a czu jig'a. Pochodzą od francuskich kadryli (fr. quadrilles) [i dlatego najczęstszym ustawieniem jest set (stąd nazwa) czterech par na bokach kwadratu. Ta grupa tańców jest czymś zupełnie innym, niż tańce figurowe i ceili (ang. figure and ceili dances) i nie należy ich z nimi mylić]. Tańce setowe są ogólnie rzecz biorąc mniej wyszukane i prostsze od tych ostatnich.

Tańce ceili wywodzą się z grupowych tańców setowych (set dances) oraz z francuskich kadryli. Są jednak tańczone to irlandzkiej muzyki. Wydaje się, że ewoluowały one z pomocą irlandzkich mistrzów tańca, wielu z nich pochodziło z hrabstwa Kerry. Nacjonalizm w połączeniu z "Podręcznikiem Irlandzkich Tańców" ("Handbook of Irish Dances") wydanym w 1902 doprowadziło do standaryzacji tańców ceili. Zapisywanie tych tańców następowało aż do lat trzydziestych XX wieku. Np. "Sweets of May" i "Trip to the Cottage" zostały odkryte w Południowym Armagh będąc znanymi tam jedynie dla grupy starszych kobiet i mężczyzn. Szczęśliwie wiele tańców ceili zostało zapisanych zanim pochłonęły je mroki dziejów.

Irlandzkie słowo "Ceili" oznacza zgromadzenie z muzyką i tańcem. Liga Celtycka zorganizowała pierwsze irlandzkie ceili w 1897 roku. Zapożyczono ideę od Szkotów [irl. "ceili" odpowiada szkockiemu "ceilidh"] a ponieważ ceili otwarł dudziarz, tradycję tę kontynuuje się do dziś [???]. Ponieważ odrodzenie tańców ceili nie rozprzestrzeniło się jeszcze szeroko w tym okresie, tańcami tańczone na pierwszym ceili były tańce setowe (set dances) i francuskie kadryle! [...]

Wiele instrumentów muzycznych jest używanych podczas feisianna. Należą do nich skrzypce, akordeon, flet. Tradycyjnym instrumentem rzadziej jednak spotykanym są irlandzkie dudy (uillean pipe). Jest to skomplikowany instrument, do którego powietrze wdmuchiwane jest przy pomocy miecha i różniący się od znacznie częściej spotykanych dud szkockich (Scottish Highland pipes). Ich dźwięk opisuje się jako odpowiedniejszy do grania irlandzkich melodii (ang. air'ów) w salonach zamiast poruszającego dźwięku szkockich dud (Scottish bagpipe). Liczba irlandzkich dudziarzy ostatnio wzrosła. [...] Irlandzcy dudziarze dominowali w tradycyjnej kulturze od 200 lat (Szlachta czasem trzymała dudy w domu) lecz angielskie represje spowodowały ich zanikanie.

We wczesnych latach XX w. Komisja Tańca Irlandzkiego ustanowiła 100 punktowy system oceniania dla sędziów na zawodach tańców irlandzkich. Rozkład punktów w tańcach solowych jest następujący: 25 za utrzymanie rytmu (ang. timing), 25 za kroki, 25 za wykonanie i metodę i 25 za postawę i styl. W tańcach figurowych punkty rozkładają się: 30 za utrzymanie rytmu, 30 za figury i 40 za efekt ogólny. W zawodach na poziomie od początkującego do otwartego jest jeden sędzia. Na poziomach wstępnym mistrzowskim i mistrzowskim zwykle jest kilku sędziów. Zawodnicy tańczą po dwóch lub trzech na raz (z wyjątkiem solowych tańców setowych) i wykonują dwa lub trzy "kroki". Czas trwania tańców jest krótki i ocena jest natychmiastowa. W przeszłości sędziowie trzymali tańczących zawodników na scenie tak długo, aż byli usatysfakcjonowani, że wszystkie aspekty tańca zostały prawidłowo ocenione. Zawodnik mógł wykonać nawet do pięciu kroków, aż sędzia zadzwonił dzwonkiem, który oznaczał koniec występu.

• Feis (wymawia się "fesz") - festiwal (i zawody) tańców figurowych i solowych (figure and solo step dancing), rzemiosła, muzyki i języka irlandzkiego. Liczba mnoga od feis to feisianna. Zawody w samym tylko tańcu nazywają się feile.
• Feis Syllabus - lista zawodów podczas feis (odbywających się w kategoriach wieku, płci i poziomu zaawansowania) a także zasad feis, opłat oraz adresów (gdzie można nadsyłać zgłoszenia). Poziomy współzawodnictwa to: początkujący, nowicjusz, wstępny mistrzowski, mistrzowski oraz otwarty. Czasem dodaje się też kategorię zaawansowany początkujący. Zawody na feisianna różnią się w zależności od miejsca ich przeprowadzania, lecz główne kategorie są standardowe.
• Oireachtas (wymawia się "orachtas") - rodzaj wielkiego feis. W Ameryce Północnej organizowane przez regiony od 1976 roku. Zawody odbywają się w kategoriach wiekowych i podziału na płcie; nie dzieli się jednak zawodników ze względu na poziomy zaawansowania. Tancerze zajmujący wyższe miejsca w regionalnych oireachtas kwalifikują się do Mistrzostw Świata w Irlandii (Oireachtas na Cruinne). [...] Liczba mnoga jest oireachtasai.
• TCRG (irl. Teasgicoir Choimisiuin Le Rinci Gaelacha)- Nauczyciel Tańca Komisji Tańca Irlandzkiego (ang. Certified Instructor).
• ADCRG (irl. Ard Diploma Choimisiuin Le Rinci Gaelacha) - najwyższy dyplom w tańcu irlandzkim (ang. Highest Diploma in Gaelic Dancing).

• Ceim, wydawnictwo An Choimisiuin Le Rinci Gaelacha, różne wydania.
• John P. Cullinane, Aspects of the History of Irish Dancing, 1987.
• The New Grolier Multimedia Encyclopedia, wydanie 6, 1993.
• Microsoft Encarta, Microsoft Corporation, 1993.

Wszelkie zapytania i uwagi nt. tego tekstu [w języku angielskim] proszę kierować na adres:

Haurin.2@osu.edu
lub
AnRichens@aol.com

Luty 1996

[Wszystkie teksty zawarte w nawiasach kwadratowych pochodzą od tłumaczy. W tekście pominięto (oznaczając wielokropkiem [...]) odwołania do realiów amerykańskich, które niewiele powiedziałyby polskiemu czytelnikowi.]