 |
 |
|
 |
 |
|||
|
|
Progresja (nastepstwo par) w tańcach celtyckichW niniejszym opracowaniu starałem się omówić najważniejsze typy progresji w tańcach celtyckich. Należy zatem odpowiedzieć sobie na pytanie "co to jest progresja?". Otóż progresja taneczna jest to zmiana kolejności ustawienia par lub poszczególnych partnerów w trakcie układu tanecznego. Na podstawie tej definicji możemy wyróżnić trzy podstawowe typy progresji:
Proszę jednak zwrócić uwagę na fakt, iż nie wszyskie tańce są progresywne. Wiele tańców jest pod tym względem statycznych i wszystkie osoby tańczą cały taniec w niezmiennym ustaiwniu tj. zawsze z tymi samymi partnerami, zawsze w takim samym ustaiwniu par, trójek czy czwórek. Uwaga ta dotyczy przede wszyskim wielu tańców irlandzkich. Przykładowo tańcami progresywnymi nie są tańce setowe, wiele tańców céili (np. Four Hand Reel, Glencar Reel, Sweets of May etc.) czy nawet niektóre tańce szkockie (np. Eightsome Reel, Gay Gordons, Military Twostep). 1. Zmiana poszczególnych partnerów lub partnerekPierwszy typ, czyli zmiana jedynie partnerów następuje w wielu prostych tańcach tańczonych w swobodnych parach (kiedy brak setu). Aby zmiana partnerów mogła być możliwa najlepszym ustawieniem tanczerzy jest okrąg par, przy czym pary ustawione są bokiem do jego środka, zwyczajowo panowie znajdują się po stronie wewnętrznej kręgu, a panie - zewnętrznej. Wygląda to np. tak:
O O O O - panie
O X X X O X - panowie
X <- X <-, ->
OX XO kierunki ruchu (linia tańca)
X -> X
O X X X O
O O O
W trakcie układu tanecznego następuje zmiana partnerów. Zwykle to panowie zmieniają partnerkę przesuwając się o jedną partnerkę do przodu lub tyłu (względem linii tańca). Zmiana "do przodu" wygląda tak:
Przed Po
O1 O1 O - panie
O2 X1 O8 O2 X8 O8 X - panowie
X2 X8 X1 <- X7 <-, ->
O3X3 X7O7 O3X2 X6O7 kierunek zmiany
X4 X6 X3 -> X5 (do przodu -
O4 X5 O6 O4 X4 O6 zgodnie z
O5 O5 linią tańca)
Zmiana "do przodu" występuje np. w tańcu "Pat-a-Cake Polka" a zmiana "do tyłu" w znanym szkockim tańcu ceilidh "Canadian Barndance". Wszystkie tańce tego typu mogą być tańczone także w rzędzie: O O O O O O O X X X X X X X doskonale sprawdza się to w trudnych warunkach, w małych salach, na wąskich scenach i w innych miejscach gdzie krąg par się poprostu nie mieści. Niestety w takiej wersji nie może być stosowana zmiana partnerów, gdyż osoby skrajne nie miały by z kim tańczyć. Należy wtedy stosować odpowiednie modyfikacje takich tańców, tak aby partner wracał zawsze do tej samej partnerki. 2. Zmiana w tańcach tańczonych w luźnych parach, trójkach, czwórkachWiele tańców, w których nie występuje ani set kolumnowy ani kołowy (ani żaden inny) jest tańczonych w układach luźnych grup (par, trójek lub nawet czwórek). Po dwie takie grupy (pary, trójki lub czwóki) ustawiają się naprzeciwko siebie, tworząc rodzaj "mini-setu". Grupy należące do sąsiednich "mini-setów" stoją do siebie obrócone plecami. Tańce takie potocznie nazywa się po prostu "tańcami progresywnymi". Układ taki wygląda tak (dla par): X1> <O2 X3> <O4 O1> <X2 O3> <X4 Lub tak (dla czwórek): X1> <O4 X5> <O8 > i < O1> <X4 O5> <X8 kierunek X2> <O3 X6> <O7 ustawienia O2> <X3 O6> <X7 par Struktura tych tańców jest taka, iż ostatnia figura układu to zmiana rzędów. Najczęściej są to mosty (ang. Pass-trough). Wtedy jeden z rzędów podnośi złączone ręce do góry, a drugi puszcza ręce i przechodzi dołem. Obie grupy (rzędy) ruszają do przodu (wykonując 4 kroki), mijają się z grupą dotychczasowych partnerów z "mini-setu". Po minięciu się stają naprzeciw kolejnej grupy, z którą od tej chwili będzie tworzyć nowy "mini-set". Przy zmianie wszystkie osoby przechodzą zawsze po lewej stronie partnera z naprzeciwka (efekt "dwóch przenikających się grzebieni"). Ważne jest także aby osoby po wykonaniu zmiany nie obracały się o 180o. Całość zmiany rzędów wygląda tak (dla par):
miniset-1 miniset-2
Przed X1> <O2 X3> <O4
O1> <X2 O3> <X4
X1> X3>
Zmiana <O2 <O4
O1> O3>
<X2 <O4
<, > - kierunek ruchu przy zmianie
Po <O2 X1> <O4 X3> X1,X2,X3,X4 - partnerzy z par 1,2,3,4
<X2 O1> <X4 O3> O1,O2,O3,O4 - partnerki z par 1,2,3,4
\nowy /
miniset
Takie rogdzaj progresji występuje w bardzo wielu szkockich/angielskich tańcach ceilidh i irlandzkich tańcach ceili/figure np. Dashing White Sergeant, Harvest Time Jig, Siege of Ennis, Walls of Limmerick (Comhlan). Istnieją oczywiście także inne, rzadziej spotykane, sposoby zmiany rzędów. Mogą byc to np. świrki o 180o (w Walls of Limerick). Dla jasności schematów przedstawiłem to ustawienie jako rzędowe. Znacznie lepszym rozwiązaniem jest ustawienie wielkiego koła. Nie ma wtedy problemu skrajnych grup, które wychodząc po zmianie rzędów nie mają z kim tańczyć. Ale nawet w rzędzie taki problem łatwo jest rozwiązać: skrajna para po zmianie rzędów obraca się o 180o i odczekuje jeden układ. Po tym układzie przychodzi do niej nowa grupa i już wszyscy mają z kim tańczyć! 3. Kontradansowe następstwo par (w setach kolumnowych)Kontradansowe następstwo par występuje wyłącznie w setach kolumnowych. Set taki wygląda tak (czasem może być więcej par):
O1 O2 O3 O4
<początek (góra) setu dół setu>
X1 X2 X3 X4
Para pierwsza nazywana jest parą topową lub potocznie para tańczącą. Wykonuje ona swój taniec (pokaz) rozpoczynając na pierwszej właśnie pozycji. W wyniku zatanczenia pojedynczego układu para topowa zmienia swoją pozycję na inną. 3.1. Proste kontradansowe następstwo parNajprosztszym sposobem progresji w setach kolumnowych jest przejście pary topowej z początku na koniec setu. W takim przypadku układ tańca jest relatywnie długi, w charakterze par pomocniczych bierze w nim udział zwykle kilka par, czasem nawet wszystkie. Przed: Po: O1 O2 O3 O4 O2 O3 O4 O1 X1 X2 X3 X4 X2 X3 X4 X1 Po przetańczeniu układu para topowa ląduje na końcu setu (często przy pomocy figury cast off) i oczywiście przestaje być parą tańczącą. Nową parą topową staje się para z pozycji drugiej. Tego typu następstwo par występuje głównie w SCD i tańcach ceilidh. Przykładowo można tu wymienić: Strip The Willow, Admiral Nelson, Bridges of Athlone. W tańcach irlandzkich raczej nie wystepuje. 3.2. Klasyczne kontradansowe następstwo parW wielu szkockich tańcach sali balowej (Scottish Country Dances) występuje charakterystyczny schemat zmian (następstwa) par. Schemat ten wywodzi sie z francuskich kontradansów (conterdanse), stąd nazwa. Tańce sali balowej są tańczone w secie kolumnowym, z reguły złożonym z czterech par ustawionych w taki sposób, iż w jednym rzędzie stoją panie (O) a w drugim panowie (X) Tańce country składają się z układów, powtarzających się podczas tańca wielokrotnie. Każdy taki układ składa się z kilku figur. Figury natomiast uwzględniają dwa typy par: parę tańczącą (topową) oraz parę pomocniczą. Ponadto czasem występują pary bezczynne. Para tańcząca występuje w roli głównej, "pokazowej", podczas gdy para pomocnicza wykonuje tylko niektóre elementy figury pomagając niejako parze tańczącej. W każdym tańcu występuje jedna figura, w wyniku której następuje zamiana miejsc pomiędzy parą tańczącą a pomocniczą:
O2 O1 O4 O3 O2 O4 O1 O3 O1 "" X1 - para tańcząca
"" '' '' "" O4 '' X4 - para pomocnicza
X2 X1 O4 X3 X2 X4 X1 X3 O2X2, O3X3- pary bezczynne (stojące)
1,2,3,4 - przykładowa numeracja par
Przed zamianą Po zamianie
Kontradansowe następstwo par polega na tym, iż para tańcząca (topowa) wykonuje układ trzykrotnie kolejno na 1, 2 i 3 pozycji. Co drugi układ na pierwszej pozycji rozpoczyna tańczyć nowa para (pojawia się nowa para topowa). Gdy para tańcząca znajdzie się na 4. pozycji to kończy swój pokaz. W dalszej części tańca jest już tylko parą pomocniczą lub stojącą.
(i) (i') Komentarz:
O1 O2 O3 O4 O1 O2 O3 O4 Pierwsza para topowa O1-X1
"" '' "" '' "" '' rozpoczyna swój taniec.
X1 X2 X3 X4 X1 X2 X3 X4
(ii) (ii')
Pary O2-X2 i O4-X4 (O3-X3),
O2 O1 O3 O4 O2 O1 O4 O3 czyli te na pozycjach zewnętrznych
"" '' "" '' stoją bezczynnie. Para O1-X1
X2 X1 X3 X4 X2 X1 X4 X3 kontynuuje swój taniec na poz. 2.
(iii) (iii')
Pojawia się druga para
O2 O3 O1 O4 O2 O4 O1 O3 tańcząca: O2-X2. Rozpoczyna ona
"" '' "" '' "" '' "" '' swój taniec na poz. 1. Para O1-X1
X2 X3 X1 X4 X2 X4 X1 X3 kontynuuje swój taniec na poz. 3.
(iv) (iv')
O3 O2 O4 O1 O4 O2 O3 O1 Para O1-X1 kończy swój pokaz;
"" '' "" '' teraz będzie już tylko pomagać.
X3 X2 X4 X1 X4 X2 X3 X1 Ale na razie stoi.
(v) (v')
O3 O4 O2 O1 O4 O3 O2 O1 Para O1-X1 została już parą
"" '' "" "" '' "" '' pomocniczą. Od teraz będzie
X3 X4 X2 X1 X4 X3 X2 X1 wędrować w górę setu.
(vi) (vi')
O4 O3 O1 O2 O3 O4 O1 O2 Para O1-X1 dalej jako para
"" '' "" '' pomocnicza wędruje w
X4 X3 X1 X2 X3 X4 X1 X2 górę setu.
(vii) (vii')
O4 O1 O3 O2 O3 O1 O4 O2
"" '' "" '' "" '' "" ''
X4 X1 X3 X2 X3 X1 X2 X2
(viii) (viii')
O1 O4 O2 O3 O1 O3 O2 O4 Para O1-X1 wraca
"" '' "" '' na swoje pierwotne miejsce
X1 X4 X2 X3 X1 X3 X2 X4 (czyli na początek setu)
(po viii układzie) (po viii' układzie)
O1 O2 O4 O3 O1 O2 O3 O4
Koniec tańca
X1 X2 X4 X3 X1 X2 X3 X4
(i), (ii), (iii) - poszczególne powtórzenia układu
(i) - (v) - oryginalna wersja (kontradanse)
(i') - (v') - wersja alternatywna (wykorzystywana m.in. przez Comhlan)
O1, O2, O3, O4 - partnerki z par 1,2,3,4
X1, X2, X3, X4 - partnerzy z par 1,2,3,4
O1, X1 - pierwsza para została dodatkowo wyróżniona
"" - oznaczenie pary tańczącej (topowej, aktywnej)
'' - pary pomocnicze (wykonują niektóre figury razem z topowymi)
- (bez oznaczeń) para bezczynna, w danym momencie stojąca
|
|||
 |
|
|||
 |
 |
|||
